درس : معارف استاد : دکتر یوسفی موضوع : جمع آوری مطالب کلاسی6
دین و بحران معرفتی : بر اساس آموزه های دینی راه های شناخت و معرفت اندوزی بشر به حس و تجربه محدود نمی شود بلکه وحی و عقل نیز منابع مکمل شناخت انسانی اند که با اتکا بر آنها آدمی میتواند به مجموعه ای کامل تر و منسجم تر از حقایق ، معرفت پیدا کند . مثلا در امور ماورای طبیعی یا حقایق در باره گذشته و آینده هان چنان اند که هیچ گاه به کمند تجربه حسی در نمی آیند و نیاز بشر به دانستن آنها تنها از طریق وحی برآورده میشود . فرا عقلی محدودیتهای عقل نظری را یاد آور میشود و زمینه صعود انسان را به افقهای بالاتر مهیا میسازد . این امکان همواره برای انسان دینی فراهم است که کشتی طوفان زده اندیشه اش که در گردباد تحیر و شکاکیت گرفتار آمده است ، در ساحل آرام ایمان پهلو گیرد. سخن در این است که انسانی که خود را در معرض هدایت دینی قرار میدهد ، هیچ گاه احساس سرگشتگی و تحیر مطلق به گونه ای که هیچ پایگاه استوار معرفتی نداشته باشد نمیکند . حیرت دینی با ایمان و یقیق سازگار است .
دین و بحران های اخلاقی : دین همواره پشتوانه محکمی برای اخلاق بوده است و بخش قابل توجهی از آموزه های دینی تعالیم اخلاقی اند . پیوند دین و اخلاق چندان عمیق است که گروهی اساسا دین را همان اخلاق میدانند . دین با ترسم درست رابطه انسان با آفریدگار و با کمال و سعادت حقیقی خویش شالوده ای متعالی برای باید ها و نباید های اخلاقی پی میریزد .
انسان مخلوق برگزیده و ویژه خداوند با ظرفیتی غیر متناهی است و هدف نهایی آفرینش او پیشرفت در طریق معنویت و تقرب به درگاه احدیت است بدیهی است چنین نگرشی میتواند بر خورد کاملا متفاوتی را با عوامل بحران زا اعم از بحرانهای روحی و روانی بیافریند . برای مثال ، بر پایه این نگرش انسان قادر است دشوارترین ناملایمات زندگی را تحمل کند چرا که آنها را مقدمه ای برای نزدیک شدن به غایت وجودی خویش میبیند . چنین انسانی ، در همان حال که با سختی ها مبارزه میکند و سعی خود را برای رسیدن به هدف مطلوب به کار میگیرد ، در عمق جان خویش از سر انجام کار هر چه که باشد احساس خرسندی و رضایت دارد زیرا آن را جزئی از تقدیر الهی به شمار می آورد . کارل یونگ روانکاو سوئیسی میگوید : در میان تمام بیماران میانسال من یک نفر هم نبود که مساله اش ، مساله یافتن یک نگرش دینی به حیات نباشد . یقینا دلیل بیماری همه آنها این بود که فاقد آن چیزی بودند که ادیان زنده در هر عصری برای پیروان خود به ارمغان می آورند و هیچ یک از آنها نتوانست بدون بازیافت نگرش دینی خود واقعا بهبود یابد .
انسان متجدد که خود را به خویشتن وانهاده است نشان میدهد که حرصی لجام گسیخته و ولعی پایان ناپذیر در ساخت و استفاده از ماشین دارد به گونه ای که قراردادهای انسانی و تعهدهای سیاسی قادر بر محدود ساختن آن نیست و از این رو نیاز به عامل محدود کننده دیگری است . تعالیم دینی اگر سر لوحه عمل انسان معاصر قرار گیرد به راحتی میتواند از عهده مهار کردن غول فناوری برآید . دین با نشان دادن جایگاه واقعی انسان در طبیعت و نقاط قوت و ضعف او و حقوق و تکالیف او قیود و محدودیتهای بهره گیری از ماشین را تعیین میکند در نگرش دینی پرهیز از اسراف در مصرف انرژی حتی در موقعیتی که محدودیت عامل انرژی وجود ندارد ، کاری بایسته است و بر خلاف پاره ای دیدگاههای تجدد گرا ، نفس مصرف انرژی نشانه پیشرفت و از شاخصه های توسعه یافتگی به شمار نمی آید .
اگر در متون دینی سخن از مسخر بودن جهان برای انسان به میان آمده ابدا به معنای مطلق العنان بودن انسان نیست ، بلکه مقید به قیود و شرایطی است که در تعالیم دینی مطرح شده است . انسان دینی جهان را آیه ای از آیات الهی میداند و از این رو آن را شایسته احترام و تکریم میشمارد . در پاره ای تعالیم دینی به مراعات حقوق حیوانات و گیاهان اکیدا سفارش شده است . برای انسان دینی ارزشهای معنوی در درجه اول اهمیت قرار دارند . خداوندگاری زمین را در سر نمی پروراند ، بلکه خویش را خلیفه خدا در زمین و از این رو مسوول حفظ و نگاهداری محیط طبیعی خود میبیند .
پایان سی صفحه اول کتاب معارف اسلامی یک و شروع مبحث جدید : ( موضوعات تحقیق 1- صفات خدا 2- آفرینش . پرستش . توحید . معاد . مرگ و آخرت)