پیشینه پرستش : بررسی های باستانشناسان ، مردم شناسان و دیگر دانشمندان نشان دهنده این است که حتی انسانهای نخستین چیزی را میپرستیدن و این را در آثاری که در غارها و یا قبور قدیمی یافته اند ، اما چون انسانها قدرت تشخیص صحیح و کامل نداشته اند در مصداق مورد پرستش به خطا رفته اند هرکس هرچه را میپرستیده به عنوان موجودی کامل و قدرتمند انتخاب و مورد پرستش قرارداده است . پس وجود بت پرستی هم نشانه این است که انسان فطرتا بدنبال خداست . توحید و شرک به تناسب حضور پیامبران در بین آدمیان در گذشته در نوسان بوده است .  انسان فطرتا عاشق پرستش است و عاشق کمال .

توتم پرستی : وسیله یا نشانه ای است که نیروی مرموزی دارد به نام مانا و بدین صورت حیوان قوی را از روی ترس برای پرستش انتخاب میکند مثل شیر یا بدلیل زیبایی حیوان آن حیوان را میپرستد مثل طاووس .

فتیش : وسیله ای مثل چشم زخم و یا از سنگ یا جوبی که از دل طبیعت گرفته میشود بود که فکر میکردند در آن نیرویی جادویی وجود دارد که این فتیش و توتم جای خود را به بت میدهد . به تدریج باعث پرستش آنها و رواج بت پرستی شد . تمام اینها نشان دهنده این است که انسان گذشته نیز بحث خدا پرستی و اعتقاد به معاد را نشان داده و داشته است ولی راه را اشتباه انتخاب کرده است . مثلا خدمتکارانی را همراه فراعنه مصر به خاک میسپاردند تا در آن دنیا نیز به آنها خدمت کند که این خود نشان دهنده اعتقاد این مردم به معاد است .

لزوم خداشناسی : خداشناسی در دو قسمت میباشد یکی موجودیت خدا که به آن خدا یابی میگویند . و دوم شناخت ویژگیهای خدا ( خداشناسی ) میباشد .

برهان نیازمندی موجودات به خدا : صغری : ماهمه پدیده ایمکبری :  هر پدیده ای نیاز به پدید آورنده دارد نتیجه : پس ما نیاز به خالق داریم .

لزوم خدا شناسی چیست ؟1- باید شناخت تا اعتقاد پیدا کرد .2- بدلیل فطری بودن پرستش3- احساس ضعف انسان و احساس نیاز به موجودی کاملتر 

دلایل متکلمان و حکمای اسلام : 1- وجوب شکر منعم    2- دفع ضرر احتمالی

راههای خدایابی : باید توجه داشت این راهها برای همه یکسان نیست مثلا یک فیلسوف استفاده از این راهها با یک چوپان فرق میکند . ولی نتیجه کلی یکی است .

1-     راه دل : ریشه این راه در فطرت انسان است و کشف و شهود ( برهان فطرت ) عارف کسی است که خدا را بشناسد با کشف و شهود این عرفا عقل را عصایی برای ناتوان میدانند .اینان دل را حرم امن خدا میدانند و میگویند خدا را باید در درون خود در دل جستجو کرد . 

2-     راه تجربه : از طریق مشاهده عالم خلقت و طبیعت . نگریستن به جهان طبیعت است و از طریق برهان نظم میتوان به وجود خدا پی برد .  

3-     راه عقل : بر براهین عقلی و استدلالات فلسفی استوار است ( برهان علیت )

برگشت این راه به فطرت = لازمه عبادت خالصانه ذکر است . جایگاه محبت بین اینها بسیار بالاست و برای اینکار ابزاری دارند که نام آن شعر است . به نظاره کردن اوصاف الهی در دل میرسیم . چشم دل ، عارف همیشه احساس حضور در پیشگاه معبود دارد . احساس در قلب و جان . ویژگیهای این راه عبارتند از : 1-  پیچیده بودن و لزوم آشنایی با مباحث فلسفی . 2- امکان مناظره با ملحدان و استدلال آوردن . 3- خضوع عقل و تقویت ایمان دینی .

برهان وجوب و امکان

واجب الوجود : موجودی که وجود جزء لاینفک آن است و جدا شدن وجود از آن قابل تصور نیست را واجب الوجود میگویند . ( خدا )

ممکن الوجود : موجودی که موجود بودن برای آن ضروری نیست و میتوان تصور کرد که رابطه آن با وجود از بین برود . مانند مخلوقات .