تعریف حقوق : حقوق مجموعه قواعدی که بر اشخاصی که در یک اجتماع هستند حکومت میکند برای تنظیم روابط بین مردم و حفظ نظم در اجتماع طبق توافق اجتماعی امتیازاتی در نظر گرفته میشود که به این توافقات حقوق میگویند . مانند مالکیت و شغل . دستمزدی که گرفته میشود نیز حقوق گفته میشود که همان حقوق اداریست .

گاهی منظور از علم حقوق دانش حقوق است یعنی دانشی که به تحلیل قواعد حقوقی میپردازد .

مجموعه قواعد کلی و الزام آور که به منظور ایجاد نظم و استقرار عدالت بر زندگی اجتماعی انسان حکومت میکند و اجرای آن از طرف دولت تنظیم میشود حقوق میگویند .

ویژگیهای قاعده حقوقی : 1-  الزام آور باشد  2-  ضمانت اجرا داشته باشد ( ضمانت اجرا از طرف دولت تنظیم میشود ) 3-  کلی بودن

دولت به معنای خاص قوه مجریه است وبه معنای عام قوه مجره و قوه مقننه و قوه قضائیه است .

برای ضمانت اجرا از لوازم فوق استفاده میشود : 1- مجازات 2-  دادگاه حکم میدهد3-  توسط دادگاه بطلان عمل خلاف اعلام میشود

برای حقوق دو تقسیم بندی انجام میشود :  1- حقوق عمومی و خصوصی    2-  حقوق داخلی و بین المللی

حقوق عمومی : قواعدی که بر روابط دولت و ماموران او بر مردم حکومت میکند و سازمانهای دولتی را نظم میبخشد .

حقوق خصوصی : مجموعه قواعد حاکم بر روابط افراد است .

حقوق داخلی : مجموعه قواعد است که بر دولت معیین حکومت میکند در آن از روابطی گفته گو میشود که هیچ عامل خارجی در آن دخیل نیست

حقوق بین المللی : قواعدی است که روابط بین دولتها و سازمانهای بین المللی و همچنین روابط اتباع دولتها با هم راتنظیم میکند .

حقوق کشورها به چند دسته تقسیم میشودند مهمترین آنها عبارتند از :

1-     حقوق رمی ژرمنی ( اروپای غربی ) قانون مهمترین منبع حقوق است و اصول کلی را باید در متن قوانین جستجو کرد و قوای حکومتی به سه گروه مستقل ، تقنینی  اجرایی و قضایی و معمولا یک دیوان عالی جهت جلوگیری از تجاوز به قانون و بازرسی آرای محاکم در راس قوه قضائیه قرار میگیرد در این گروه دادگاهها باید اراده قانون گذار را در دعاوی اعمال کنند .

2-     حقوق کامن لا : که منبع اصلی در حقوق کامن لا عرف و رویه ای است که دادگاهها بین خود مرسوم کرده اند در این گروه اصول حقوقی از قانون ناشی نمیشود و قانون تنها استثناهای وارد بر عرف محاکم را تعیین میکند این گروه در کشورهای انگلیس و امریکا و کانادا ( به جز ایالت کبک ) ایرلند شمالی استرالیا و جزایر آنتیل شمولیت عام دارد .

3-     حقوق اسلامی : حقوق اسلامی حقوق مذهبی است و قواعد آن از منبع وحی سرچشمه میگیرد قواعد اسلام یا امضایی است یعنی عادات و روسوم مردم و ادیان سابق را تایید کرده است یا تاسیسی است ( که بیشتر تاسیسی است )  یعنی توسط اسلام آورده شده .

منابع فقه اسلامی :

1-     کتاب ( قرآن ) : در قران 500 آیه داریم که به آن آیات الحکم گفته میشود .

2-     سنت به معنای گفتار و کردار و تقریر ( مقرر شده ) معصوم در امور شرعی گفته میشود ( اهل سنت فقط گفتار و کردار و تقریر پیغمبر را قبول دارند ) در شیعه احادیثی که به ائمه برسد قبول دارند ولی اهل سنت به حادیثی که از صحابه و تابعین ورسیده را نیز پیغمبر را درک نموده اند و تابعین کسانی هستند که صحابه را درک نموده اند . اهل سنت شش کتاب به نام صحیح های ششگانه دارند و کتب اربعه شیه چهار کتاب است 1- اصول کافی  ( شیخ کلینی ) 2- من لا یحضر الفقیه ( ابن بابویه )  3- تهذیب ( شیخ صدوق ) 4- استبصار ( شیخ صدوق )

3-     سومین منبع اجماع است . اتفاق نظر علما را در یک امر فقهی اجماع میگویند .